Türkiye’de iyileştirilmesi gereken alanların başında eğitim sistemi gelmektedir. Eğitimin özünden kopalı çok uzun zaman oldu, kopmanın sonuçlarını yeni yeni görüyoruz. Herkes üniversite mezunu, ara kademe için nitelikli eleman bulunamıyor, beyaz yakalı sayısı inanılmaz fazla; buna karşın niteliksiz durumda ve sonuç olarak kimse mutlu değil.
Genel tablo üzücü ve bir an önce sağlıklı bir politika inşa edilmesi gerekiyor. Öze inerek başlayalım. Türkler tarih boyunca savaşçı oldukları için asker ya da çiftçilikle ilgilendiler. Böyle olunca da hiçbir zaman zenginleşemedi. Cumhuriyet sonrasında kentleşmenin de etkisiyle zenginleşme yaşanmaya başlandı. Hal böyle olunca herkes zengin olma gayreti içine girdi. Toplum Cumhuriyet sonrasında yabancıların da etkisiyle de tüketmeyi öğrendi. Tüketim toplumu olmayı sevdi ve tüketim, zenginleşme isteğiyle de birleşince eğitim geri plana itildi. Çocuklara eğitim verilmesindense zengin olmasını yeğleyen bir düşünce hâkim oldu. Üretim, eğitim, bilgi ve bilim gibi kavramlardan hızla uzaklaşıldı. Toplumun geneli tüketen ve zenginlik için her yolu mübah gören bir hale evrildi.
Yukarıda genel görünümü verilen durumda; istisnalar hariç, toplumun geneli eğitimi, bilgiyi ve ilimi reddetti. İstenilen tek şey zenginleşme oldu. Toplumun bu isteğine siyaset kurumu da kayıtsız kalmadı. Üniversitelerin sayısı inanılmaz hızla arttı ve üniversite enflasyonu yaşandı. Ara kademe personel yetiştirilmeye önem verilmedi. Herkese beyaz yakalı olma yolu açıldı. 208 üniversiteye ulaşıldı. Bu kadar üniversite öğretim elemanı da gerekiyor elbet. 184.566 öğretim elemanı ile, bu alanda hiper enflasyon yaşanmaya başladı. Nicelik olarak yaşanan gelişim niteliğe yansıyamadı ve nitelik olarak çok geride kalan bir eğitim sistemimiz oldu.
Toplumda üniversite mezunu olmanın, ara kademe personel olmaktan kıymetli olduğu algısı oluştu. Ara kademedeki personeller küçümsendi. Toplumda sanki herkesin üniversite mezunu olması gerektiği düşüncesi yerleştirildi. Üniversite mezunu olmayanlar küçümsendi. Zannedildi ki, her üniversite mezunu zengin olacak, zengin olmanın yolu üniversiteden geçiyor. Toplumun büyük kesimindeki en büyük yanılgı da bu oldu. Sadece 2021-2022 akademik yılında yükseköğretim kurumlarından mezun olan sayısı toplam 903.673 kişi olarak belirlendi. Bir yılda yaklaşık bir milyon mezun veren üniversitelere yığılma olunca ara kademede ciddi açıklar oldu. Gelinen noktada personel yetişmeyen ara kademede, iş verenler personel bulabilmek için inanılmaz maaşları vermeyi kabullendiler ama personel yok. 2024 itibariyle üniversite mezunlarının göremeyecekleri kadar yüksek maaşı ara kademedeki personel alıyor. Sayıca az oldukları için kıymetli hale gelen ara kademedeki personeller belki de Cumhuriyet tarihinin en yüksek getirili dönemini yaşıyor. Bu nitelikli ara kademedeki personeller için iyi bir şey iken, iş dünyasının yüz karası bir durumdur. Bu yüz karası durumdan üniversiteler, eğitim sistemi yöneticileri, iş dünyası sivil toplum örgütleri, odalar, birlikler ve toplumdaki kısa yoldan zenginleşme isteğinde olanların hepsi mesuldür. Planlama, yönlendirme, rehberlik etme ve eyleme geçme konularında idare tarihin en kötü dönemi ile karşı karşıyayız. Uzun bir süredir yürütülen yanlış politikanın sonuçlarını yaşamaktayız.
İdare, bir an önce, hareket geçerek yeni politikalar oluşturmalıdır. Topluma yerleşen algıyı değiştirmekle işe başlayan bir politika inşa etmelidir. Ara kademe personel olmanın nitelikli halini anlatmalı, bu alana insan yetiştirmelidir. Bir toplumun tamamı üretmeden zenginleşemez. Zenginleşme yolunun sadece üniversite mezunu olmaktan geçtiğini düşünen ve sadece niceliğe önem veren bir düşünce yapısının hâkim olduğu bir toplum gelişemez, ilerleyemez. Tüm alanlarda personel yetiştirmenin önemini ve nitelik üzerine yoğunlaşılması gerektiğini toplum benimsemelidir.
Sonuç olarak eğitim sistemi nicelikten ziyade niteliğe önem veren bir hale evrilmelidir. Özellikle eğitim sisteminin başında yer alan kişiler sadece eğitim sektöründen olmalı ve liyakat sahibi kişilerden oluşması gerektiğine de dikkat çekmek istiyoruz. Eğitim ile uğraşanların işi sadece eğitim olmalı ve başka yerlerde görev almamalıdır. Bu sağlanırsa ancak bu şekilde yukarıda yer alan çözümlere gidilecek politikalar oluşturulur. Her alanda olduğu gibi sorunları çözümü liyakatli devlet ricalinin varlığıdır.
