Bir çocuk yeni yeni yürümeye başlarken defalarca düşer, kalkar ama denemekten hiç vazgeçmez. “Ben yapamıyorum, yürümek istemiyorum!” diye bir iç güdü ve duyguda olamaz şüphesiz. Tekrar tekrar buna benzer ve ilk defa yaptığı eylemleri tecrübe eder. Çünkü bu, her canlının doğasında vardır. Aile ve çevrenin bu aşamada verdiği her dönüt, bu tecrübelerin temelini atar ve günbegün çocuğun deneyimlerini harçla sağlamlaştırır.
Ebeveyn Tutumları
Yaşamın ilk yıllarında verilen bu mücadele, daha sonraki yıllarda da farklı becerilerin kazanılması için devam eder. Ancak ilk yıllardan başlayarak ebeveynin aşırı korumacı tavrı çocuk için yeni bir durumu ya da çevreyi keşfetme veya günlük beceri kazanma süreçlerinde engeller oluşturabilir. Bunun dışında hatalar yaparak doğruyu öğrenen çocuğa bu alanı açmayan mükemmeliyetçi ebeveyn modeliyle de yine kendine güveni eksik hata yapmaktan korkan bireyler yetişebilir. Tam tersi ebeveynlik şekli ise, ilgisiz ebeveynliktir. Çocuğun temel ve duygusal ihtiyaçları karşılanmadığında, güven bağı zedelenir; duygularını tanıyamayan, tehlike durumlarını kestiremeyen ve sonuçlarını öngöremeyen bireyler, yetişkin olma yolunda ilerleyebilir.
Nasıl bir ebeveynlik yaklaşımı doğru olur?
Bir çocuk dünyaya getirmeyi bütün kalbi, aklı ve imkânlarıyla tercih etmiş ve bu yönde eyleme geçmiş iki kişinin uzun sürecek yolculuğunda ilk aşama bebeğin ihtiyaçlarını karşılamaktır. Fiziksel ve duygusal ihtiyaçları karşılanan bebek anne ve babayla güvenli, sağlıklı bir bağ kurar. Bu da hayatının önemli satırbaşlarında cümleye doğru kelimeyle, yani sevgiyle başlamasını sağlar.
İlerleyen dönemlerde, çocuğun keşfetmesine ve kendi başına başarma duygusuna ne kadar olanak verilirse, bunun sonucunda çocuk, hata yapmanın sadece yeniden denemek için bir yol olduğunu anlar. Burada ebeveynin rolü, çocuğunun denemesine izin vermek, onu desteklemek, yanında olduğunu hissettirmek ve duygularına alan açmaktır. Eleştirmeden, kıyaslamadan, bireysel farklılıkları gözeterek yapılan ebeveynlik, sağlıklı, duygularını ifade edebilen, psikolojik dayanıklılığa sahip bireylere kapı açar.
Özetle;
Kendi çocukluğumuza ve şimdiki bize bakacak olursak; Denemekten hangi noktada vazgeçiyoruz? Hata yapmak neden bu kadar korkutucu? Başka insanların düşünceleri, kendi duygularımızın önüne mi geçiyor? Psikolojik dayanıklılığımız pamuk ipliğine mi bağlı?
Sanırım bu soruların cevaplarını verdiğimizde, bize dünümüze ve bugünümüze dair birşeyler söyleyecektir.
“Denemek, bazen sonuca vardırmasa da yol belki güzeldir. Denemeden bilemeyiz…”
