Bireysel veya kolektif olsun, tekamül hayatın bir gerekliliği olarak varlığımızı şekillendiriyor diyebiliriz. Kalabalıkların içinde yalnızlığımızda, yalnızlığı iliklerimize kadar hissettiğimiz zamanlarda yanımızda olan kalabalıklarda, tekamül bizi hayatın bir sonraki oyununa hazırlayan eşikten atlatmak için gerçekleşir. Bu da zamanın geçmesini lehimize çeviren en önemli noktadır.
Kolektif veya bireysel olgunlaşma gelişimimize yön verirken, tekamül baskısı hissetmeden hayatın akışında büyümeyi ve gelişmeyi sağlamak ruhumuzu okşar ve toplumsal bilinci yükseltir. Yaşanılan büyük ya da küçük sorunlar ve güzellikler, bizi hem güçlendirmeye hem de hayatın tadını daha fazla çıkarmaya yöneltir.
Zihnimizde bir kayıt cihazı vardır ve bu kayıt cihazı yaşanılan her şeyi kaydeder. Unuttuğumuzu sansak da her şey bu kayıt cihazında aslında mevcuttur. Geçmişten bugüne bu kayıtlarla geldik; ruhumuz ve zihnimiz bu şekilde doydu. İşte varlığımızı sürdüren tekamül, eski kalıplara tutunmayı bir yandan da reddetmeyi öğretir. Bireysel ve toplumsal ilişkiler de bu sürecin doğal bir parçasıdır. Yalnızca doyum elde etmek değil, yeni bir bilince erişmek için de tekamül, bu dünyaya yeniden doğmak için yüksek bilinçle uyumlanmanın kapısını aralayan en önemli faktörlerden biridir.
Eskiye tutunanlar, eski bilinciyle ilişkilerini devam ettirmeye çalışanlar, eski kalıplarının farkında olmadan yeni bir hayat yaşamayı seçenler; bu yönde kazanan değil kaybeden tarafa sürüklenir. Acının, şiddetin, deliliğin ve ruhsal zafiyetlerin gerçeklik algısına yön vermeye devam edecek güce gelmesinin de sebebi budur.
Seçimlerini, zihinsel ve ruhsal tekrarlarının neden olduğu adımlarını fark edenler, aslında eski ben olarak oyuna devam etmez. Mutlaka bir değişim ve dönüşüm yaşar; hayatını tercihlerini buna göre şekillendirir. Yeni bağlarını buna göre kurar ve ilişki derinliğini buna göre belirler. Hayat devam ederken zihin kasetindeki tüm şarkıları aslında dinlediğimizi fark etmek ve bunlarla hareket etmenin zararlarına dur demek ruhsal uyanışa en büyük destek olur.
