Bir zamanlar sağlıklı yaşam; iyi hissetmek, bedenini dinlemek ve yaşam kalitesini artırmakla ilgiliydi. Bugün ise çoğu insan için performans alanına dönüşmüş durumda.
Adım sayıları, kalori takibi, sabah rutinleri, buz banyoları, takviyeler, biohacking protokolleri… Wellness artık bazen bir iyilik halinden çok, optimize edilmesi gereken bir projeye benziyor.
Peki sağlıklı yaşam kültürü ne zaman sağlıksız hale geldi?
Wellness Kültürünün Evrimi
Son 10 yılda sosyal medya ile birlikte “iyi yaşam” görünür ve ölçülebilir hale geldi. Fitness saatleri, uyku skorları, kalp ritmi takibi… Veri arttıkça farkındalık da arttı. Ancak aynı zamanda karşılaştırma ve performans baskısı da yükseldi.
Araştırmalarıyla tanınan Byung-Chul Han modern insanı “performans öznesi” olarak tanımlar. Artık dış baskıdan çok, kendi kendimizi optimize etmeye çalışıyoruz.
“Daha fit olmalıyım.” “Daha üretken olmalıyım.” “Daha disiplinli olmalıyım.”
Bu noktada wellness, öz bakım olmaktan çıkıp öz denetime dönüşebiliyor.
Sağlıklı Yaşamın Toksikleştiği Noktalar
1. Sürekli Optimize Etme Hali
Dinlenmek bile “verimli dinlenme”ye dönüşüyor.
Meditasyon yapıyoruz ama uygulama istatistiklerine bakıyoruz.
2. Bedenle Bağlantı Yerine Beden Kontrolü
Yemek sezgisel değil, hesaplı.
Egzersiz keyifli değil, zorunlu.
3. Yetersizlik Hissi
Sosyal medya algoritmaları “mükemmel rutinleri” gösteriyor.
Bu da normal insan deneyimini görünmez kılıyor.
4. Kortizol Çelişkisi
Stresi azaltmak için yaptığımız uygulamalar bazen yeni stres kaynağı oluyor.
Gerçek Sağlık Nedir?
Gerçek sağlık:
- Her gün aynı performansta olmak değil
- Her zaman motive olmak değil
- Hep disiplinli kalmak değil
Gerçek sağlık; esneklik, toparlanabilme ve regülasyon kapasitesidir.
Psikolog Kristin Neff’in çalışmalarında vurguladığı öz-şefkat, sürdürülebilir iyi oluşun temelidir.
Belki de sorulması gereken soru şu:
Sağlıklı yaşam beni daha huzurlu mu yapıyor, yoksa daha gergin mi?
