Pandemiyle birlikte başlayan yeni çağ, geçiş sürecinin tam anlamıyla tamamlanmasıyla 2025 yılının üçüncü çeyreğinde resmen başlayacak. Ancak bu sürece kadar geçen zamanda dünya devletleri, kendilerini yeni dünya düzeninde konumlama konusunda ciddi sorunlar yaşamış ve bu durum, geçiş sürecinin uzamasına neden olmuştur. Yönetim zafiyetleri ve devlet yapılarının kırılganlığı, bu dönemde iyice belirgin hale gelmiştir. Özellikle Kıt’a Avrupası ve Anglo-Amerikan yönetim anlayışlarının pandemi dönemindeki başarısızlığı, bu sistemlerin zamana ayak uyduramadığını net bir şekilde ortaya koymuştur.
2019-2025 yılları arasındaki geçiş döneminde, devletlerin altyapılarını yeni çağa uygun şekilde inşa etmeleri gerekiyordu; ancak bu konuda geç kalındı. Şimdi ise bireyler ve toplumlar, yeni dünya düzeninin yeniliklerini benimseyip adaptasyon sağlarken devlet yönetimleri, bu trende ayak uyduramamış durumda. Toplumlar, eski dünya düzeninin etkisi altında kalan ve iflas etmiş yaklaşımlara bağlı kalan devlet yönetimlerini geride bırakmıştır. Bu durum özellikle Kıt’a Avrupası ve Anglo-Amerikan sistemlerinin reform yapma kapasitesinden uzak olduğunu göstermektedir.
Bugün gelinen noktada tüm devletler neredeyse aynı hatayı yapmıştır: Eski sistemleri ve eski çağın paradigmasını benimseyen kadroları değiştirmeden yeni dünya düzenine uyum sağlamaya çalışmak için konumlandırmada bulunmak. Oysa değişim, içeriden dışarıya doğru ilerleyen bir süreçtir; dışarıdan içeriye zorlamayla başarılı olunamaz. Eğer devletler yönetim anlayışlarını ve kadro yapılarını modernize etmiş olsaydı, bugün yeni çağa uygun bir yönetim sistemi geliştirmek çok daha kolay olabilirdi. Ancak kadroların ve yaklaşımların değişmemesi, geçmişin hatalarının tekrar edilmesine yol açmıştır. Yapılan büyük hata bu olmakla birlikte, diğer tüm hatalar da bu temel sorunun birer yansımasıdır.
Şu anda dünya genelinde tüm devletler, eski yönetim sistemlerini sürdürmenin yarattığı sorunlarla uğraşıyor. Dış politikada kendilerini konumlandırma çabası içinde olan yönetimler, içeride ise toplumlarıyla aynı dili konuşamamanın yarattığı krizlerle karşı karşıya kalıyorlar. Bu durum, devletleri homojen bir başarısızlık çizgisine oturtmuş durumda. Ancak beşerî sermayeye öncelik veren ve kapsamlı yönetim reformlarına girişen devletler, yeni çağın süper gücü olma yolunda ciddi avantaj elde edecektir.
Peki şimdi ne yapılmalı?
İlk adım olarak, iflas etmiş Kıt’a Avrupası ve Anglo-Amerikan yaklaşımlarını terk etmek zorunludur. Bunun yerine, yeni çağın vizyonuna uygun yöntemler geliştirilmelidir. Bu bağlamda Merkez Anadolu Devlet Yönetimi Sistemi, yeni dünya düzenine uyum sağlayabilecek özgün ve ileriye dönük tek model olarak öne çıkmaktadır. Devletler bu yeni yaklaşımı benimserken, siyaset ve bürokrasi gibi geleneksel kurumlarını yeniden yapılandırmalı ve eski alışkanlıkları hızla geride bırakmalıdır. Eski dünyanın kalıntılarından arınamayan siyaset ve bürokrasi yapıları tarihe karışmalı; yerlerine ise yeni çağı anlayan ve bu vizyonu taşıyan kadrolar getirilmelidir.
Eskiye dayalı zihniyet ve kadrolarla yeni bir dönemde başarı elde edilemez. Bu nedenle geleneksel devlet aklı, kadroların yenilenmesi ve modernize edilmesini üstlenmekle yükümlüdür. Devlet yönetimleri hem toplumu yakalamalı hem de onları ileriye taşımalıdır. Eğer bir devlet yönetimi toplumun gerisinde kalırsa, o devlette iktidar değişimi kaçınılmaz olacaktır. Zira toplumlar vergilerini, kendilerine hizmet sağlanması amacıyla öder; ancak devletler bu hizmeti sunmadığında veya ihtiyaçlara yanıt veremediğinde iç huzursuzluk baş gösterir ve devletin meşruiyeti sorgulanır.
Sonuç itibariyle, yeni dönemin süper güçleri arasında yer almak isteyen devletlerin, yönetim anlayışlarını güncellemeleri ve çağın gerekliliklerine uygun bir yönetim sistemi inşa etmeleri gerekmektedir. Bu süreçte, değişimin içeriden dışarıya doğru ilerlediği gerçeği göz ardı edilmeden, reformlar ve dönüşümler bu mantık çerçevesinde hayata geçirilmelidir.
