Dijital Teröpatik Nedir?
Dijital teröpatik diğer adıyla dijital tedaviler bir davranış bozukluğunu önlemek, yönetmek ve tedavi etmek için kullanılan ve bilimsel geçerliği kanıtlanmış, kanıta dayalı yazılımlardır.
Bu tedaviler oldukça çeşitli olmakla birlikte, fiziksel, psikolojik ve davranışsal birçok rahatsızlıkta kullanılmaktadır. Öyle ki; migren, kronik bel ağrısı, kronik uykusuzluk, yaygın anksiyete bozukluğu, majör depresyon ve dehb gibi rahatsızlıkların tedavisinde giyilebilir cihazlar, dijital bilişsel davranışçı terapiler ve dijital oyunlarla tedavi planlanmaktadır.
Dijital Oyunla Tedavi Nasıl Olur?
Bu soruya cevap vermeden önce dijital bir oyunun hangi rahatsızlığı tedavi amacı edindiğini ve hangi oyunun reçetede yer aldığına bakalım.
Dehb yani dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan 8-12 yaş çocuklarda reçete edilen FDA’ nın tıbbi bir cihaz olarak onayladığı EndeavorRx adlı yarış oyununun, çocuğun dikkat mekanizmasını uyarması ve güçlendirmesi amacıyla destekleyici bir unsur olarak görev aldığını söylemek doğru olur.
Dehb (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu)
Dehb çocuklukta başlayabilen ve dikkatini, dürtülerini ve hareketlilik düzeyini kontrol etmek gibi alanları etkileyen nörogelişimsel bir bozukluktur. Bir işe odaklanmakta ve sürdürmekte zorluk, hareketlilik, yerinde duramama ile düşünmeden davranma, sırasını bekleyememe ve söz kesme gibi davranışlar sık görülür. Çocuklarda beynin gelişme ve çalışma biçimi ile ilgili olan ayrıca biyolojik ve çevresel etkenlerin de önemli olduğu bu bozukluğun uzmanlar ve doktorlar tarafından teşhisinin konulması ile birlikte tedavi süreci başlar. Peki dijital bir oyun bu tedavinin neresinde yer alır?
EndeavorRx
Bu oyun aslında dijital teröpatik olarak geliştirilmiş bir yarış oyunu. Klinik olarak önerilen 8-12 yaştaki çocuklara günde 25 dakika ve haftada 5 gün, 4 hafta uygulanmasıdır. Ebeveynlerin çocuğunun ilerlemesini görebileceği bir yan uygulama da içermektedir.
Ekran Tedavi Eder Mi?
Ekranın ve dijital oyunların yaş ve süre izleminde kalması gerektiği ve mutlak ebeveyn kontrolünün altını çizerek, dijital teröpatik olarak kullanılan bir oyunun tedavi amaçlı kullanıldığına şahit olmaktayız. Burada bakılması gereken nokta fayda zarar ikilemi olabilir. Çünkü çocuk zaten ekranla tanışıksa ve dijital oyun oynamayı seviyorsa hep söylediğimiz seçim, süre ve kontrol ön plana çıkmalı ve tedavinin bir parçası olduğu unutulmayarak ilacın dozuna nasıl dikkat ediliyorsa, bu yönteme de aynı hassasiyetle yaklaşılmalıdır.
Burada kastedilen herhangi bir oyunu saatlerce oynamak değil, reçeteye uygun hareket etmektir.
Dikkat! Dikkat!
Bu konu oldukça hassas, yanlış anlaşılma ve uygulamalara açık bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü bu haberin ayrıntılarını okumadan ve anlamadan dijital oyun oynamanın çocuk için faydalı olacağı gibi yanlış bir fikre kapılanlar olacaktır. Oysa ki burada anlatılmak istenen sadece destekleyici bir tedavidir. Kontrolsüz, saatlerce, yaşa uygun olmayan şiddet içerikli veya uygunsuz içerikleri olan bir ekranın karşısında çocuğu bırakmak onu savunmasızca tehlikeli bir dünyanın içine sokmak demektir.
Eğitimci ve ebeveynlerin konuyu doğru analiz etmek ve uygulamanın hangi amaçla ve kim tarafından piyasaya sürüldüğünü bilmek, oyunun içeriği, tedavi süreci ve çocuğun gözlenmesi bakımından bilinçli hareket etmesi elzemdir.
Özetle;
Dijital dünyayı tanımak, sorgulamak ve dijital okuryazar olmak hiç bu kadar önemli olmamıştı. Artık çocuğun elindeki ekranın neye dönüştüğünü bilmek ve sonuçlarını öngörebilmek gibi görevlerimiz, davranışa dönüşmelidir. Görünen o ki; geleceğin reçetelerinde ilaçların yanında, dijital uygulamalar daha fazla yer alacaktır.
Bu yüzden çocuğun elindeki teknolojiyi, doğru amaca hizmet eden bir araca dönüştürmek, doğru model olmakla gerçek olacaktır.
